Matera Włochy – co warto zobaczyć? Hańba, która stała się dumą.
Matera to miasto, które jeszcze niedawno nazywano „hańbą Włoch”, a dziś bije rekordy popularności w planach podróży po Apulii. Choć oficjalnie należy do Bazylikaty, często odwiedzana jest razem z Bari i Alberobello – i bardzo słusznie! Bo Matera we Włoszech to inny świat – z kamiennymi domami wykutymi w skale, wąskimi uliczkami i filmową atmosferą (tak, tu kręcono Bonda!). W tym wpisie pokażemy Ci najciekawsze atrakcje, punkty widokowe, podpowiemy, co warto zobaczyć w Materze, jak zorganizować zwiedzanie i gdzie zjeść coś lokalnego.
Planujesz roadtrip po Apulii?
Świetnie się składa! Zobacz też: Bari – co zobaczyć i jak zaplanować zwiedzanie?
Zobacz Vlog z Matery i okolic
Atrakcje i zwiedzanie – co zobaczyć w Materze?
Jeśli zastanawiasz się, co zobaczyć w Materze, to najprostsza odpowiedź brzmi: wszystko! To miasto nie ma klasycznego centrum z rynkiem i kilkoma zabytkami – Matera to jeden wielki zabytek, który sam się opowiada. Zwiedzanie tutaj to nie checklista z Google Maps, ale spacer po jednym z najstarszych miast świata, które wygląda jak filmowy plan – bo często nim właśnie bywa.
Sassi di Matera – serce miasta wykutego w skale
To z czego słynie Matera na całym świecie, to właśnie Sassi di Matera – dzielnice skalnych domów i jaskiń, które od tysięcy lat były zamieszkiwane. Czy Matera ma domy wykute w skale? Tak – i to nie jeden, a całe setki! Sassi wpisano na listę UNESCO i to tutaj odkryjesz prawdziwy klimat miasta. Spacerując po tych kamiennych uliczkach, trudno uwierzyć, że jeszcze w XX wieku mówiono o Materze jako o „hańbie Włoch”. Sassi di Matera to dwa naturalne „amfiteatry” wykute w skale:
- Sasso Barisano (północny zachód) – zdominowany przez tradycyjne domy i pałace.
- Sasso Caveoso (południe) – złożony głównie z jaskiń i prostszych, dawnych mieszkań.
I teraz uwaga: wraz z upływem dnia Sassi zmieniają się nie do poznania. W południe biały wapień odbija światło jak lustro – trudno nie mrużyć oczu. Ale wieczorem? Zapalają się setki maleńkich światełek, a księżyc odbija się od skalnych ścian. Widok za milion dolarów. Tego się nie da wymyślić – to trzeba zobaczyć.
Punkty widokowe w Materze – najlepsze miejsca na zdjęcia
Matera a punkty widokowe? Jeśli jesteś fanem panoram i zdjęć w klimacie „wow”, to jesteś w dobrym miejscu. Miasto leży na wapiennym płaskowyżu i ma ogromne różnice wysokości. Praktycznie z każdego rogu roztacza się widok jak z pocztówki. Ale są też konkretne punkty, które po prostu trzeba odwiedzić – najlepiej o złotej godzinie. To właśnie te widoki sprawiają, że zwiedzanie Matery zostaje w pamięci na długo.
Najlepsze punkty widokowe w Materze
- Belvedere di Murgia Timone – klasyka. Po drugiej stronie kanionu, widok na całe Sassi di Matera. Świetne na zachód słońca.
- Piazzetta Pascoli – punkt obok Palazzo Lanfranchi, idealny widok na Sasso Caveoso i okoliczne kościoły.
- Kościół Sant’Agostino – spokojne miejsce z cudownym widokiem na Civita i Sasso Barisano.
- Piazza Duomo (przy katedrze) – widok bardziej „wewnętrzny”, ale daje świetną perspektywę na ulice i dachy.
- Belvedere Luigi Guerricchio – taras nad głównym placem z ciekawą panoramą miasta.
Kościoły skalne (chiese rupestri) – mistyczny klimat i freski
Zwiedzając Materę, nie sposób pominąć czegoś, co sprawia, że to miejsce ma jeszcze bardziej wyjątkowy klimat – kościoły wykute w skale, czyli tzw. chiese rupestri. Niektóre z nich mają ponad tysiąc lat, a mimo to wciąż zachwycają wnętrzami i freskami.
Dla wielu to właśnie kościoły skalne są najciekawszą częścią zwiedzania – bo wchodzisz do miejsca, które wygląda jak jaskinia, ale czujesz, że to świątynia. Część z nich ma jeszcze oryginalne malowidła ścienne, inne z kolei są surowe i minimalistyczne – ale wszystkie mają coś wyjątkowego.
Najważniejsze kościoły skalne w Materze
Kościołów wykutych w skale w Materze jest mnóstwo. Wymieniliśmy jedynie te najbardziej znane. Niżej znajdziesz mapkę z atrakcjami i tam znajdziesz całą listę kościołów.
- Santa Maria de Idris – ikona Matery. Wyrasta niemal z samego zbocza skały i świetnie prezentuje się z punktów widokowych. W środku znajdziesz proste, ale bardzo klimatyczne wnętrze.
- San Giovanni in Monterrone i Santa Maria de Idris – zespół dwóch kościołów wykutych w skale na wzgórzu nad Sasso Caveoso. Santa Maria de Idris słynie z fresku Madonny z dzbanami na wodę, a San Giovanni posiada interesujące malowidła z XII wieku.
- San Pietro Barisano – największy z kościołów skalnych. XI-wieczny kościół w Sasso Barisano, z charakterystyczną dzwonnicą i trzema nawami wykutymi w skale. Posiada kryptę i freski z XV wieku.
- Santa Lucia alle Malve – posiada jeden z najlepiej zachowanych fresków w Materze. Wnętrze kryje cenne malowidła o dużej wartości historyczno-artystycznej.
- Madonna delle Virtù i San Nicola dei Greci – kompleks klasztorny z XI wieku, przykład architektury negatywnej (rzeźbionej w skale). Składa się z dwóch kościołów, klasztoru i dawnych mieszkań; często wykorzystywany do wystaw sztuki współczesnej.
- Santa Barbara – bizantyjski kościół z widokiem na wąwóz Gravina. Wyróżnia się zdobioną fasadą i imponującymi freskami przedstawiającymi Madonnę z Dzieciątkiem i św. Barbarę.
Lokacje filmowe – James Bond, Pasolini i Mel Gibson w Materze
Jeśli podczas spaceru po Sassi di Matera masz wrażenie, że już to gdzieś widziałaś, to prawdopodobnie masz rację. Jakie filmy kręcono w Materze? Lista robi wrażenie. Najnowszy „Nie czas umierać” z Bondem (tak, ta scena pościgu na motocyklu po dachach!), ale też „Pasja” Mela Gibsona czy włoski „Ewangelia według Mateusza” lub „Maria Magdalena”.
Dzięki swojej surowej, ponadczasowej urodzie Matera stała się idealnym planem zdjęciowym, który „grał” m.in. Jerozolimę, starożytne miasta i postapokaliptyczne krajobrazy. Spacerując po Sassi, masz wrażenie, że jesteś w kinie.
Skoro podoba Ci się Matera, koniecznie zobacz też Rzym . Oba miasta łączy historia, ale Rzym to zupełnie inna skala – Koloseum, Watykan i setki miejsc, które zapierają dech.
Jaskinie i wykute wnętrza – nie tylko muzea
Choć dziś Matera to turystyczna perełka, jeszcze kilkadziesiąt lat temu życie tu toczyło się w jaskiniach. Wiele z domów w Sassi di Matera to dawne groty, w których mieszkali ludzie – razem ze zwierzętami, bez wody i prądu. Dziś te wnętrza zachwycają swoją surowością i klimatem, ale kiedyś były symbolem biedy. Na szczęście sporo z nich udało się zachować i teraz można je zwiedzać lub nawet w nich nocować.
Jeśli zastanawiasz się, co warto zobaczyć w Materze, a przy okazji chcesz zrozumieć jej duszę – wejdź do jednej z dawnych grot. To nie są „muzea z gablotami”, tylko prawdziwe domy pokazujące, jak wyglądała codzienność setki lat temu.
Miejsca, które warto odwiedzić:
- Casa Grotta di Vico Solitario – najbardziej znany i najlepiej zorganizowany „dom-jaskinia” w Materze. Wnętrze zrekonstruowane tak, jak wyglądało ok. 100 lat temu. Krótko, konkretnie i bardzo klimatycznie. Bilet: 5€
- Casa Cisterna – mniej znane, ale bardzo autentyczne miejsce. Zobaczysz tu starą cysternę i system magazynowania wody w skałach. Bilet: 3€
- Hypogeum Matera – podziemna przestrzeń w samym centrum miasta. Można zejść głęboko pod ulicę i zobaczyć dawną infrastrukturę: studnie, piwnice, tunele. Bilet: 7€
- Sklepiki i galerie w jaskiniach – wiele dzisiejszych butików, pracowni i kawiarni mieści się w dawnych grotach. Warto zajrzeć, nawet jeśli nie planujesz zakupów – wnętrza robią wyjątkowy klimat.
Palombaro Lungo – podziemna cysterna pod głównym placem
Podczas gdy Matera zachwyca widokami i skalną architekturą, to, co znajduje się pod miastem robi równie duże wrażenie. Mało kto wie, że Matera rozwijała się nie tylko w poziomie, ale i w pionie – w dół. Miasto od wieków radziło sobie z deficytem wody, tworząc skomplikowaną sieć kanałów i cystern do zbierania deszczówki i wód gruntowych.
Najlepszym przykładem tej niesamowitej inżynierii jest Palombaro Lungo – ogromna cysterna ukryta tuż pod Piazza Vittorio Veneto, czyli głównym placem miasta. Przez wieki była największym zbiornikiem wody w całej Materze i zaopatrywała mieszkańców w ten najcenniejszy surowiec.
Dziś Palombaro Lungo można zwiedzać – schodzi się pod ziemię, by zobaczyć monumentalną przestrzeń wydrążoną w skale, przypominającą podziemną katedrę. Całość robi niesamowite wrażenie – surowe, ciemne ściany odbijające światło, łuki, kamienne schody. A wszystko to zbudowane ręcznie setki lat temu. Cysterna została zamknięta w 1927 roku, kiedy Matera podłączona została do sieci wodociągowej – i na wiele lat o niej zapomniano. Dziś to jedna z mniej oczywistych, ale naprawdę unikalnych atrakcji Matery. Bilet wstępu do Palombaro Lungo to 3€.
Szlaki i trekking – Matera poza utartym szlakiem
Jeśli lubisz odkrywać miejsca pieszo i zejść z typowo turystycznej trasy, to Matera będzie strzałem w dziesiątkę. Oprócz spacerów po Sassi di Matera, miasto oferuje także szlaki trekkingowe, które prowadzą przez surowe krajobrazy, kaniony i jaskinie – czyli dokładnie to, co sprawia, że ten rejon wygląda jak z innego świata.
Najbardziej znana trasa to ta prowadząca z centrum Matery do punktu widokowego Belvedere di Murgia Timone i Asceterio di Sant’Agnese – wędrówka trwa ok. 45 minut i wiedzie przez dno wąwozu Gravina di Matera. Po drodze mijasz starożytne jaskinie, skalne kapliczki i miejsca, które spokojnie mogłyby zagrać w kolejnej części Indiany Jonesa. Inny szlak wiedzie do Chiesa Rupestre della Madonna di Moteverde.
Są też krótsze trasy na obrzeżach miasta, które pozwalają zobaczyć Materę z zupełnie innej perspektywy – nie z góry, ale z poziomu rzeki. Warto mieć wygodne buty i wodę, bo w sezonie letnim potrafi tu przygrzać.
I co najlepsze – większość szlaków jest darmowa i ogólnodostępna, bez konieczności organizowania wycieczek z przewodnikiem. Idealna opcja, jeśli chcesz poczuć klimat okolic i zobaczyć coś więcej niż tylko centrum.
Informacje praktyczne Matera Włochy
Gdzie leży Matera i jak wygląda na mapie?
Zacznijmy od podstaw: Matera Włochy mapa – gdzie to właściwie jest? Miasto leży w południowej części kraju, w regionie Bazylikata, tuż przy granicy z Apulią. To świetna wiadomość, bo jeśli już jesteś w Bari czy Alberobello, do Matery masz dosłownie rzut beretem – nieco ponad godzinę jazdy autem. Matera znajduje się na płaskowyżu Murgia, co tłumaczy, skąd te wszystkie przepaście, kaniony i punkty widokowe. Na mapie Matera może wyglądać niepozornie, ale uwierz – to jedno z najbardziej zaskakujących miejsc we Włoszech. Warto mieć w telefonie offline’ową mapę miasta, bo w niektórych zakamarkach Sassi di Matera zasięg lubi się zgubić.
Mapa Matery z atrakcjami, restauracjami i punktami widokowymi
Ile czasu potrzeba na zwiedzanie Matery?
To pytanie słyszymy najczęściej: ile czasu na zwiedzanie Matery? I odpowiedź brzmi: zależy. Jeśli chcesz tylko rzucić okiem na główne punkty, wystarczy pół dnia. Ale żeby naprawdę poczuć klimat miasta, pospacerować po Sassi di Matera, wejść do skalnych kościołów, zjeść coś lokalnego i zajrzeć do podziemnej cysterny – daj sobie minimum 2 dni. Matera nie jest duża powierzchniowo, ale to miasto zwiedza się powoli – tu wszystko dzieje się w zwolnionym tempie. No i serio, łatwo się tu zgubić (ale to akurat fajna część przygody). Jeśli planujesz roadtrip po Apulii i Bazylikacie, zaplanuj co najmniej jedną noc w Materze – szczególnie dla wieczornego klimatu.
Czy Matera to naprawdę „hańba Włoch”?
Słynne określenie „Matera hańba Włoch” padło z ust premiera Alcide De Gasperiego w latach 50. XX wieku. Powód? Tragiczne warunki życia w Sassi – brak kanalizacji, wilgoć, bieda i choroby. Miasto było wtedy symbolem zapomnianej, biednej południowej Italii. Władze wysiedliły mieszkańców do nowych blokowisk, a Sassi przez dekady stały puste. Dopiero w latach 80. zaczęto je stopniowo ratować. Dziś ta „hańba” to duma narodowa, atrakcja turystyczna i obiekt UNESCO. Idealny przykład, jak historia może zatoczyć koło – i jak kultura może wygrać z polityką.
Co znaczy „Matera”? I skąd w ogóle ta nazwa?
Co znaczy Matera? Tego nie wiadomo na 100%. Istnieje kilka teorii: niektórzy łączą nazwę z greckim słowem metera (czyli „matka”), co mogłoby pasować do idei miasta jako kolebki cywilizacji. Inna wersja mówi, że nazwa pochodzi od rzymskiej kolonii Matheola, która istniała tu w starożytności. Tak czy inaczej – nazwa brzmi twardo i nieco surowo, zupełnie jak skały, z których zbudowane jest to miasto. Dziś kojarzy się nie tylko z historią, ale też z nowoczesnym turystycznym boomem.
Jakie jest najstarsze włoskie miasto?
Zaskoczenie: to właśnie Matera uważana jest za najstarsze miasto we Włoszech i jedno z najstarszych w Europie, które było nieprzerwanie zamieszkane przez tysiące lat. Historia osadnictwa w tych skałach sięga czasów paleolitu – mówimy tu o dziesiątkach tysięcy lat wstecz. Niektóre groty były używane już przez ludzi pierwotnych, później zamieniane w domy, kościoły, a dziś – hotele i galerie. Jeśli zastanawiasz się, jakie jest najstarsze włoskie miasto, to odpowiedź jest jedna. Matera – nie tylko stara, ale wciąż żywa i autentyczna.
Jedzenie i noclegi
Co zjeść w Materze? Prosto, lokalnie i… pysznie!
Matera kulinarnie to trochę Apulia, trochę Bazylikata, a trochę po prostu „domowa kuchnia włoskiej babci”. Jeśli ruszasz z Bari, to pewnie znasz klasyki takie jak orecchiette, focaccia barese czy panzerotti – pisaliśmy o nich więcej w naszym wpisie co i gdzie zjeść w Bari. W Materze czeka Cię jednak nieco inny klimat – tu króluje rustykalne jedzenie, dużo chleba, strączków i lokalnych serów. Koniecznie spróbuj:
- Pane di Matera – chleb z chronioną nazwą pochodzenia, pieczony w kamiennych piecach. Ma grubą skórkę i utrzymuje świeżość przez kilka dni.
- Pignata – duszona jagnięcina z warzywami, ziołami i winem. Tradycyjne danie pasterskie.
- Crapiata – gęsta zupa z mieszanki roślin strączkowych, jedzona szczególnie 1 sierpnia.
- Formaggi locali – lokalne sery, w tym twarde pecorino i świeża ricotta.
- Vino Aglianico del Vulture – głębokie, czerwone wino z Bazylikaty. O winach z tego regionu pisaliśmy więcej we wpisie Alberobello na talerzu .
Restauracje w Materze często mieszczą się w dawnych jaskiniach – niektóre z nich to prawdziwe perełki, gdzie jedzenie i klimat idą w parze. Warto zarezerwować stolik z wyprzedzeniem, szczególnie w weekendy i sezonie letnim. Te warte odwiedzenia zaznaczyliśmy na naszej mapie Matery, którą znajdziesz wyżej.
Gdzie spać w Materze? Skalny klimat prosto z bajki
Matera noclegi to temat, w którym naprawdę warto się zanurzyć. Wiele miejsc noclegowych znajduje się w dawnych jaskiniach! Tak, możesz spać w środku Sassi, w komnacie wykutej w skale, ze świeżymi ręcznikami, winem na powitanie i widokiem na dachy starego miasta.
Jeśli chcesz pełnego klimatu – szukaj noclegów opisanych jako “cave hotel” lub “grotta”. Wrażenia są niepowtarzalne, szczególnie wieczorem, gdy całe miasto rozświetla się drobnymi światełkami, a Ty odpoczywasz w chłodnej, cichej jaskini. Ale uwaga: niektóre z tych miejsc mają dość surowe warunki, więc warto sprawdzić wcześniej, czy np. w łazience naprawdę jest wszystko, czego potrzebujesz.
Dojazd i loty – jak dotrzeć do Matery?
Loty do Matery – czy Matera ma własne lotnisko?
Szybka odpowiedź: nie, Matera nie ma własnego lotniska. Ale spokojnie – najbliższe porty lotnicze są naprawdę blisko. Najlepszą opcją jest lot do Bari, skąd do Matery masz zaledwie 60–70 minut jazdy. Na lotnisku działa wiele linii, więc dostanie się do Apulii nie stanowi problemu.
Jeśli jedziesz do Matery, warto wynająć auto — to zdecydowanie najwygodniejszy sposób poruszania się po Apulii i Bazylikacie. Najlepiej zrobić to przez DiscoverCars . Z Bari do Matery najwygodniej jest dojechać właśnie samochodem, zwłaszcza jeśli planujesz roadtrip po Apulii i Bazylikacie — wszystkie szczegóły opisaliśmy w naszym przewodniku Wynajem auta w Bari . Alternatywnie z lotniska można dojechać pociągiem lub autobusem (z przesiadką), ale zajmuje to znacznie więcej czasu.
Jak dojechać do Matery z innych miast?
Dojazd do Matery z pobliskich miast jest prosty – szczególnie z Bari, Altamury, Tarentu czy Alberobello. Najbardziej komfortowo będzie oczywiście samochodem – drogi są dobre, oznakowanie czytelne, a po drodze krajobrazy robią robotę. Jeśli nie masz auta, możesz skorzystać z pociągów przewoźnika Ferrovie Appulo Lucane – dojeżdżają one bezpośrednio z Bari Centrale do centrum Matery (stacja Matera Centrale, blisko Sassi di Matera). Bilet kosztuje 6€, a podróż trwa ok. 2h.
Działa też kilka firm przewozowych, które oferują transfery z Bari do Matery – idealne, jeśli nie lubisz pociągów. W sezonie letnim warto wcześniej zarezerwować miejsce, bo trasy są popularne wśród turystów. Cena i długość przejazdu są bardzo podobne do pociągu. Jeżeli Bari Ciebie nie interesuje to możesz bezpośrednio z lotniska kierować się do Matery, bilety sprawdzisz poniżej.
Podsumowanie – Matera, czyli skarb wykuty w skale
Niektóre miejsca po prostu trzeba zobaczyć na własne oczy – i Matera we Włoszech zdecydowanie do nich należy. To nie tylko miasto skalnych domów, ale też historia o tym, jak z „hańby Włoch” można stać się turystyczną perełką i dumą całego kraju.
Zwiedzanie Matery to nie kolejne „zabytki i selfie”, tylko doświadczenie – od spaceru po Sassi di Matera, przez freski w kościołach skalnych, po trekking po wąwozie Gravina. W dodatku jedzenie tu jest proste i genialne, noclegi mają klimat jak z filmu, a widoki zapamiętasz na długo.
Na koniec pytanie: co zobaczyć w Materze? Już wiesz, że wszystko. A teraz czas zaplanować swoją podróż!
Sprawdź nasze inne wpisy o Apulii oraz innych zakątkach Włoch
🏛️ Matera – najczęstsze pytania (FAQ)
➡ Co trzeba zobaczyć w Materze?
Przede wszystkim słynne Sassi – wykute w skale dzielnice wpisane na listę UNESCO. Koniecznie zajrzyj do Casa Grotta (domu-jaskini), kościołów skalnych i punktów widokowych nad wąwozem Gravina. Warto też odwiedzić Piazza Vittorio Veneto, kompleks skalnych klasztorów i okolice parku Murgia z panoramicznym widokiem na miasto.
➡ Ile czasu na zwiedzanie Matera?
Minimum jeden pełny dzień, aby zobaczyć Sassi i najważniejsze punkty. Jeśli chcesz zwiedzać spokojnie, wejść do muzeów, spróbować lokalnej kuchni i przespacerować się po okolicznych wzgórzach – warto zostać na 2 dni.
➡ Jaki film kręcono w Matera?
W Materze kręcono wiele znanych produkcji, ale najsłynniejszy jest film „Nie czas umierać” (No Time to Die) z Jamesem Bondem. Miasto grało również Jerozolimę w „Pasji” Mela Gibsona. Jego niezwykła sceneria przyciąga filmowców z całego świata.
➡ Czy w Materze jest wiszący most?
Tak, most wiszący Ponte Tibetano della Gravina znajduje się w pobliżu parku Murgia i prowadzi nad wąwozem Gravina. To atrakcja dla osób lubiących przygodę – z mostu rozpościera się niesamowity widok na kanion i skalne miasto.
✍️ O autorach: Agata i Paweł z Apetyt na Podróż
Apulia oczarowała nas bielą miasteczek, klifami, pysznym jedzeniem i spokojnym, południowym klimatem. 🇮🇹
W naszych przewodnikach znajdziesz trasy, praktyczne wskazówki i miejsca, które sprawdziliśmy podczas podróży.
ℹ️ Wszystkie wpisy powstają na podstawie realnych wyjazdów — bez sponsorów, w rzetelnym i prostym stylu.
Poznaj nas bliżej 👉 O nas
*Mała prośba – jeśli uważasz, że artykuł jest pomocny i chciałabyś/chciałbyś nam wynagrodzić pracę nad blogiem, a zamierzasz wynająć auto, kupić bilet przez aplikację czy zarezerwować nocleg to skorzystaj z linków w tym artykule (linki afiliacyjne). Ty zapłacisz dokładnie tyle samo, a my dostaniemy od danej strony drobną prowizję, motywującą nas do dalszego rozwijania bloga.
Dziękujemy z góry!